جنگ شناختی ایران و اسرائیل/ از سریال بازی، تا ترور شهید فخری زاده

دشمنی رژیم صهیونیستی با جمهوری اسلامی ایران به مرحله ای رسیده که می توان آن را یک جنگ شناختی تمام عیار نامید. هر کدام از دو طرف تلاش دارند تا با هدف قرار دادن آماج های مورد نظر خود، درک و شناخت آنها را نسبت به خودشان مدیریت کنند.

اما معنی مدیریت درک و شناخت جامعه آماج چیست؟ اصلا جنگ شناختی یعنی چه؟ خب اینها سوالاتی هستند که قبل از شروع این متن قصد داریم به آنها پاسخ دهیم.

اجازه دهید مفهوم مدیریت شناخت را خیلی ساده توضیح دهیم. شناخت شما از یک پدیده یا موضوع، در حقیقت آن برداشت ذهنی یا پیش فرض شما راجع به آن پدیده یا موضوع است. مثلاً یک فرد عادی می داند که دزدی کار بدی است. خب این در واقع، درک و شناخت آن فرد راجع به مفهوم دزدی است.

وقتی ما از مدیریت شناخت صحبت می کنیم، منظور اینست که شناخت فرد یا گروهی از افراد ( آماج ) به گونه ای هدفمند، دستخوش تغییر شود. به عنوان مثال در خصوص مفهوم دزدی، اگر نظر همان فرد را راجع به رابین هود جویا شویم، برداشت و شناخت متفاوتی را از او خواهیم دید. چنانکه دیدید، او دزدی را کار بدی می شناسد؛ اما درباره کاری که رابین هود انجام می دهد (دزدی از ثروتمندان و کمک به فقرا با همان پول دزدی)، دچار تناقض می شود و برداشت مثبتی را از خود بروز می دهد. در اینجا ما می گوییم که شناخت این فرد، مدیریت شده است.

یکی از موضوعات مطالعاتی اندیشکده های جهان، مفهوم مدیریت شناخت و ادراک بشر است. در آینده ای نزدیک، سلطه بر ادراک جوامع، قدرت عظیمی را در اختیار اربابان شناختی جهان قرار خواهد داد که حتی تصورش هم برای بسیاری از افراد دشوار است! برای اینکه به عمق راهبردی مسئله پی ببرید، اجازه دهید تا یک مثال ساده اما سرسام آور را در اینجا مطرح کنم. 20 سال قبل، شناخت شما نسبت به پدیده ای به نام تلفن همراه چگونه بود؟ از این ابزار چه درکی داشتید؟ آیا به اندازه امروز به تلفن همراه، احساس نیاز داشتید؟ آیا فکر می کردید که نتوانید این وسیله را از خود جدا کنید؟ آیا متوجه هستید که طی یک بازه زمانی چند ساله، شناخت شما از تلفن همراه تغییر کرده است؟ درک شما از زندگی بدون تلفن همراه، با 20 سال قبل، چقدر تفاوت دارد؟ بله این هنر مدیریت شناخت بشر است. این مثال تجاری را حالا به مسائل ملی و بین المللی تعمیم دهید. احزاب سیاسی در بعد ملی و دولت ها در بعد بین المللی در تلاش اند تا نسبت به رقبای خود، سلطه شناختی پیدا کنند.

ایران و اسرائیل هم از این قاعده مستثنی نیستد و در عرصه جنگ شناختی، به شدت در مقابل همدیگر صف آرایی کرده اند. رجزخوانی های سیاسی، حملات نظامی محدود، جنگ نیابتی در خاک کشورهای دیگر و حتی تولیدات سینمایی، همه و همه از مصادیق بارز جنگ شناختی هستند که به وضوح در کارنامه ایران و اسرائیل قابل مشاهده هستند.

ایران و اسرائیل در جریان جنگ شناختی عظیمشان در منطقه غرب آسیا، هر کدام تلاش می کنند تا جمع کثیری از شهروندان این منطقه را تحت تاثیر مانورهای ادراکی خود قرار دهند. آنچه که برخی تحلیل گران سیاسی از آن به عنوان حوزه نفوذ راهبردی یاد می کنند (شاید شما با عبارت عمق راهبردی بیشتر مانوس باشید)، در حقیقت همان آماج در جنگ شناختی است. آماج شناختی ایران و اسرائیل مثل تارهای عنکبوت در منطقه و حتی جهان درهم تنیده شده است.

زمانی که اتاق فکر جنگ شناختی اسرائیل، سریال تهران را به آماج خود عرضه کرد، به موازات آن عملیات اطلاعاتی – امنیتی و مانورهای سیاسی و عملیات نظامی را هم علیه حریف پیش برد، تا حداکثر تاثیرگذاری را بر آماج مورد نظر خود ایجاد کند. در سمت مقابل هم ایران با طراحی و روی آنتن بردن سریال خانه امن، پاسخ سریال تهران را داد و در سایر عرصه ها هم در برابر حریف خود قد علم کرد.

متاسفانه رسانه ها ترور شهید فخری زاده را یک موضوع امنیتی جلوه می دهند؛ در حالی که اصل و اساس این ترور، جنبه شناختی دارد. بانیان در پشت پرده این جنایت در تلاش اند تا شناخت و ادراک مردم ایران را نسبت به یک موضوع خاص تغییر دهند. نباید اجازه داد تا توازن قدرت شناختی با این ترور دستخوش تغییر شود. ترور شهید فخری زاده، در حقیقت اقدامی مشابه و در مسیر سریال تهران است که قبلاً اسرائیلی ها آن را طراحی و منتشر کردند. پاسخی که به سریال تهران داده شد (سریال خانه امن)، پاسخ قاطعی بود که اثرگذاری خوبی هم داشت. حالا باید منتظر ماند و پاسخ ایران به ترور شهید فخری زاده را تماشا کرد.

اینکه جنگ شناختی را یک موضوع صرفاً رسانه ای بدانیم، برداشتی ساده لوحانه از یک حقیقت فراتر از درک است. مدیریت شناخت و ادراک بشر، در آینده ای نزدیک، نبض جریان قدرت در جهان را در اختیار اربابان این هنر خواهد گذاشت. نکته مهم اینجاست که در آن روز، ایران در چه سطحی از قدرت شناختی خواهد ایستاد؟

نویسنده: علی فولادی نیا – محقق رسانه و قدرت نرم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *